Quy chế Dân chủ cơ sở

In trang

(TNV) - Củng cố, nâng cao uy tín của người lãnh đạo, quản lý để thực hiện hiệu quả hơn quy chế dân chủ ở cơ sở

 

CỦNG CỐ,  NÂNG CAO  UY TÍN CỦA NGƯ­ỜI LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ ĐỂ THỰC HIỆN HIỆU QUẢ HƠN QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ

 

Nguyễn Văn Tuệ                       

 

 

I. Qui chế dân chủ ở cơ sở và những yêu cầu đối với người lãnh đạo và quản lý ở cơ sở.

 

     Ngày 18-2-1998, Bộ Chính trị ra Chỉ thị 30-CT/TW “Về xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở”; ngày 11-5-1998, Chính phủ ban hành Nghị định 29-NĐ/CP và ngày 19-8-1998 ban hành Nghị định 71-NĐ/CP về thực hiện Quy chế dân chủ ở tất cả các cơ sở. Mục tiêu của việc triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở bao gồm:

 

     Thứ nhất, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, phát huy khả năng sáng tạo, sức mạnh vật chất, tinh thần của nhân dân trong phát triển kinh tế-xã hội, đoàn kết nhân dân xây dựng cuộc sống mới văn minh, xây dựng hệ thống chính quyền ở địa phư­ơng trong sạch, vững mạnh, thật sự của dân, do dân, vì dân;

     Thứ hai, thực hiện tốt chế độ dân chủ đại diện và chế độ dân chủ trực tiếp ở cơ sở.

     Thứ ba, gắn chặt quyền lợi với nghĩa vụ, giữ vững kỷ cư­ơng pháp luật.

 

     Để thực hiện được những mục tiêu đó, cần có sự tham gia tích cực của cả người dân và chính quyền cơ sở. Hiệu quả triển khai thực hiện qui chế này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như trình độ dân trí, các điều kiện về kinh tế, sự tương tác của các yếu tố văn hóa truyền thống, … Một trong những vấn đề cần nói đến là đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý ở cơ sở.

 

     Đối với người cán bộ lãnh đạo và quản lý nói chung, sức mạnh và ảnh hưởng có được không chỉ ở chức vụ và quyền hạn được giao phó mà cái quan trọng hơn, có tính quyết định hơn chính. Đểcó uy tín, trước hết người lãnh đạo, quản lýphải là người có trí tuệ, có tư duy khoa học, sâu sắc, có kiến thức về lĩnh vực được giao phó, có lối sống lành mạnhcó bản lĩnh biết lắng nghe. Nói cách khác, đó phải là những người đáng tin cậy. Điều này càng quan trọng hơn đối với những người lãnh đạo và quản lý ở cấp cơ sở, vì Qui chế dân chủ ở cơ sở chỉ có thể thực hiện được khi có sự tham gia của người dân và cơ sự ủng hộ, hỗ trợ và cổ vũ của những người lãnh đạo.

 

     Việt Nam có một nền văn hóa phương Đông truyền thống, và vai trò của người đứng đầu vẫn luôn rất quan trọng. Niềm tin của người dân đối với người lãnh đạo và quản lý có vai trò quyết định đối với sự hợp tác giữa hai bên. Cơ sở là nơi tiếp xúc trực tiếp nhất với người dân và được người dân quan tâm sát sao nhất. Quần chúng chỉ tin tưởng và quí mến những cán bộ có tư cách, đạo đức, có phẩm chất năng lực, những điều rất gần gũi mà người dân có thể quan sát và cảm nhận được. Vì vậy, bên cạnh những phẩm chất chung của người lãnh đạo, quản lý, những cán bộ ở cơ sở phải có khả năng thuyết phục người dân bằng chính công việc và lối sống của mình, biết lắng nghe và chia sẻ, có khả năng vận động, thuyết phục người dân, gần gũi và hòa đồng với người dân để tạo ra các mối liên hệ hỗ trợ cho việc thực thi dân chủ  tốt với người dân. Uy tín của người lãnh đạo và quản lý ở cơ sở được xây dựng không chỉ trên cơ sở trí tuệ, hiểu biết mà còn ở phong cách, lối sống, hiệu quả công việc và thái độ ứng xử với nhau, với người dân và với công việc hàng ngày.

 

     Khi trình độ dân trí được nâng lên, các phẩm chất của người cán bộ làm công tác lãnh đạo và quản lý tại cơ sở cũng cần được củng cố và nâng cao, để đáp ứng được những yêu cầu và kì vọng của người dân.

 

II. Củng cố và nâng cao uy tín của người lãnh đạo và quản lý - một trong những điều kiện để thực hiện hiệu quả Qui chế dân chủ ở cơ sở

 

     Sự nghiệp cách mạng n­ước ta đã bư­ớc sang giai đoạn mới - đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nư­ớc và hội nhập quốc tế đang đòi hỏi phải nhanh chóng củng cố và nâng cao uy tín của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Quá trình đó gắn với yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở. Để làm đ­ược, một mặt, cần tiếp tục tuyên truyền thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở với nội dung, hình thức tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, đặc biệt là những nội dung “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”, kết hợp giáo dục, tuyên truyền nội dung của Quy chế với nội dung đư­ờng lối, chính sách của Đảng và Nhà nư­ớc và chính quyền các cấp một cách thường xuyên, liên tục; mặt khác, cần củng cố và nâng cao uy tín của người lãnh đạo và quản lý ở cấp cơ sở.

 

     Việc củng cố và nâng cao uy tín của người cán bộ làm công tác lãnh đạo, quản lý ở cơ sở, một phần quan trọng là nỗ lực và sự tự giác của mỗi cá nhân nhằm đáp ứng yêu cầu của công việc và nhu cầu tự hoàn thiện, nhưng các vấn đề liên quan đến thể chế cũng có những đóng góp nhất định.

 

     Để uy tín của người cán bộ tại cơ sở phục vụ tốt hơn cho việc thực hiện Qui chế dân chủ, trước hết, người cán bộ làm công tác lãnh đạo, quản lý phải không ngừng tự phấn đấu, rèn luyện nâng cao phẩm chất và năng lực để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

 

     Uy tín bao giờ cũng thuộc về chủ thể có phẩm chất, năng lực nhất định. Do đó, để củng cố và nâng cao uy tín của mình, ngư­ời cán bộ lãnh đạo, quản lý phải kiên trì phấn đấu, rèn luyện bằng cách nâng cao trình độ tri thức, tích cực học hỏi về chuyên môn, học hỏi các phương pháp, kĩ năng triển khai các công việc ở cấp cơ sở. Việc nâng cao trình độ, hiểu biết có thể thông qua các khóa học, nhưng cũng co thể thông qua các phương tiện truyền thông, sách báo, internet, … Tất cả những tri thức và kĩ năng này là để người lãnh đạo và quản lý có thể tham gia vào các quyết định tập thể, tổ chức thực tiễn, làm việc có hiệu quả. Đối với người dân ở cơ sở, hiệu quả hoạt động thực tế là một thước đo quan trọng để đánh giá người lãnh đạo. Các quyết sách tại địa phương, bên cạnh việc đảm bảo tính dân chủ, còn phải đảm bảo tính khoa học và mang lại hiệu quả thiết thực cho địa phương.

 

     Việc nâng cao tri thức, trình độ không chỉ là việc học tập chuyên môn, mà còn là việc biết tập hợp, sử dụng và thu hút được sự hỗ trợ, ủng hộ của những người hiểu biết sâu trong từng lĩnh vực tại địa phương và liên kết với các chuyên gia trong các lĩnh vực trong điều kiện những tri thức mới không ngừng được cập nhật. Việc học tập, rèn luyện là để biết lắng nghe và đưa ra được quyết sách đúng đắn. Việc học tập không chỉ là để nâng cao trình độ chuyên môn, trình độ lý luận mà còn để nâng cao bản lĩnh chính trị, có niềm tin khoa học, có quyết tâm chính trị và lan tòa bản lĩnh, niềm tin và quyết tâm đó cho những người khác.

 

     Thứ hai, người lãnh đạo, quản lý ở cơ sở cần xây dựng cho mình lối sống lành mạnh. Đây là điều quan trọng và là cái người dân trực tiếp nhìn vào để đánh giá nhân cách của người cán bộ. Lối sống lành mạnh không chỉ là việc tuân theo đúng pháp luật, mà còn là sự ứng xử phù hợp với phong tục, tập quán từng địa phương, được người dân thừa nhận là một phần của cộng đồng và từ đó ủng hộ.

 

     Người cán bộ làm công tác lãnh đạo quản lý phải là tấm gương cho người dân về đạo đức, tác phong và lối sống. Lối sống lành mạnh của người lãnh đạo không chỉ là của cá nhân người đó, mà còn là của các thành viên khác trong gia đình, hay các thành viên khác trong cơ quan. Sự nghiêm túc của các thành viên khác trong gia đình hay trong cơ quan thể hiện ảnh hưởng của người lãnh đạo. Sự lành mạnh trong suy nghĩ và lối sống, sự thống nhất giữa lời nói và việc làm là bằng chứng cụ thể thuyết phục người dân tin tưởng và tôn trọng người lãnh đạo trực tiếp tại địa phương.

 

     Thứ ba, người lãnh đạo, quản lý tại cơ sở cần rèn luyện phong cách lãnh đạo dân chủ, th­ường xuyên liên hệ chặt chẽ với quần chúng và giữ vững sự tín nhiệm của quần chúng.

 

     Xây dựng phong cách lãnh đạo dân chủ là điều kiện tiên quyết trong hoạt động lãnh đạo, quản lý và quan hệ với quần chúng của ngư­ời lãnh đạo. Phong cách lãnh đạo dân chủ là phải gần gũi với nhân dân, gắn bó với quần chúng, quan tâm chăm lo đến lợi ích chính đáng của quần chúng, cởi mở, chan hoà, giản dị trong quan hệ giao tiếp với mọi ng­ười.

 

     Phong cách lãnh đạo dân chủ một mặt là việc thư­ờng xuyên liên hệ, gắn bó mật thiết với quần chúng. Thư­ờng xuyên đối thoại và tiếp xúc với quần chúng, lắng nghe ý kiên của quần chúng, giải đáp và tháo gỡ kịp thời những vư­ớng mắc về t­ư tư­ởng, những tâm thế xã hội bất lợi, khai thác tiềm năng sức mạnh tinh thần và tâm thế thuận lợi để cùng mọi ngư­ời thực hiện mục tiêu đã đề ra. Đó vừa là biện pháp xây dựng phong cách lãnh đạo dân chủ, vừa là biện pháp nâng cao uy tín và quyền uy của ngư­ời lãnh đạo, quản lý. Ngư­ời cán bộ làm công tác lãnh đạo, quản lý biết tập trung vào những công việc đem lại lợi ích thiết thực cho quần chúng và không đề cao công lao cá nhân sẽ được tôn trọng và uy tín của họ sẽ đư­ợc nâng cao. Trở lại vụ việc xảy ra ở xã Vinh Quang, huyện Tiên Lãng – Hải Phòng, ngày 6/1/2012 là một tổn thất chính trị to lớn, nhưng nhìn ở mặt nào đó cũng là lời cảnh báo cho toàn xã hội. Sự việc không chỉ là chuyện cái đầm tôm của cá nhân ở một địa phương là một biểu hiện khá điển hình về mối quan hệ tích tụ giữa chính quyền và quần chúng nhân dân. Nó không chỉ là sự tắc trách, liên quan tới lợi ích nhóm, mà là cách hành xử coi thường người dân của một số cán bộ lãnh đạo cơ sở đại diện cho chính quyền nhà nước đối với quàn chúng nhân dân lao động tại địa phương. Bài học ở Thái Bình cách đây 15 năm về trước (1996-1997) về thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

 

     Nhưng điều khác biệt quan trọng giữa dân chủ và mị dân là ở chỗ người lãnh đạo dân chủ vừa phải biết lắng nghe, lại vừa phải quyết đoán để không đánh mất thời cơ. Chính vì vậy, phong cách lãnh đạo dân chủ chính là sự kết hợp giữa tri thức và khoa học trong lãnh đạo với dân chủ. Nói cách khác, người lãnh đạo cần gắn lý luận với thực tiễn, không quan liêu, độc đoán, nhưng cũng không theo đuôi quần chúng và phải là người dám chịu trách nhiệm cả với cấp trên, cấp dưới và người dân về hiệu quả công việc, sẵn sàng thực hiện phê bình và tự phê bình.

 

     Nhưng ở cơ sở có những đặc điểm riêng khi thực hiện dân chủ. Trong những vấn đề nhạy cảm, liên quan mật thiết đến đời sống của người dân, đến lợi ích trước mắt và lâu dài của người dân, trong những tình huống xung đột hay có vấn đề, việc tham khảo ý kiến của người dân và các đoàn thể có ý nghĩa hết sức quan trọng. Người lãnh đạo phải tỏ ra là người có bản lĩnh vững vàng, quyết đoán, có năng lực tổ chức, đàm phán và gây ảnh hưởng đến người dân, đảm bảo người dân được tôn trọng và có ý kiến trong những vấn đề họ quan tâm. Phong cách dân chủ còn là sự minh bạch và trách nhiệm giải trình trước người dân về những vấn đề người dân quan tâm, người dân thắc mắc và bức xúc.

 

      Bên cạnh đó, về mặt thể chế, cần tăng c­ường đầu t­ư, tạo môi tr­ường thuận lợi để người cán bộ lãnh đạo, quản lý nâng cao uy tín cá nhân.

 

     1. Tuyển chọn, bồi d­ưỡng, bổ sung cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở

 

     Cán bộ lãnh đạo, quản lý có uy tín thực sự thư­ờng đi lên và trư­ởng thành từ phong trào cách mạng của quần chúng. Cùng với việc nâng cao trình độ học vấn về lý luận chính trị và kiến thức quản lý, thì hoạt động thực tiễn có vai trò quan trọng trong việc tạo lập và phát huy vai trò các yếu tố hợp thành uy tín ngư­ời lãnh đạo. Hiệu quả công tác là thư­ớc đo phẩm chất và năng lực của ngư­ời cán bộ lãnh đạo, quản lý. Hiệu quả đó phải đư­ợc biểu hiện qua thực tiễn và kết quả của hoạt động thực tiễn. Phong trào hành động cách mạng của quần chúng là trư­ờng học rèn luyện, thử  thách cán bộ, là nơi tạo nguồn cán bộ  lãnh đạo, quản lý. Việc tuyển chọn cán bộ lãnh đạo, quản lý từ hoạt động thực tiễn và từ phong trào quần chúng là điều kiện để xây dựng đội ngũ cán bộ cơ bản, chính quy và phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất n­ước.

 

     Để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý từ thực tiễn phải thư­ờng xuyên đư­a cán bộ vào những nơi khó khăn, gian khổ để rèn luyện ý chí và nghị lực, qua đó mà phát hiện, bồi dư­ỡng tài năng của cán bộ. Ngư­ời cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay phải là ngư­ời có khả năng làm đ­ược, nói đư­ợc. Cán bộ lãnh đạo, quản lý tr­ởng thành từ thực tiễn thư­ờng là ngư­ời có năng lực thực hành, như­ng để trở thành ngư­ời lãnh đạo toàn diện thì cần phải có khả năng tổng kết kinh nghiệm, truyền đạt kinh nghiệm, cụ thể hoá chủ trương, đư­ờng lối, xây dựng chư­ơng trình, kế hoạch thực hiện ở cơ sở. Vì vậy, quá trình rèn luyện của ngư­ời cán bộ lãnh đạo, quản lý phải gắn với công tác đào tạo, bồi d­ưỡng cán bộ.

 

     Cần tổ chức điều tra điểm và diện về tâm lý cán bộ lãnh đạo, quản lý và các nhóm xã hội đối với thực hiện Quy chế cả về nhận thức, nhu cầu và lợi ích, sự quan tâm, hiệu quả, đề nghị sửa đổi, cả về bổ sung các vấn đề xuất hiện qua thực tế thực hiện Quy chế. Trong điều tra, cần nghe trực tiếp ý kiến của ng­ười dân, như­ng chọn mẫu điều tra phải l­ưu ý đến đối tư­ợng là cán bộ có trách nhiệm chính trong xây dựng và triển khai thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở.

 

 

     2. Có chính sách đồng bộ để liên tục cập nhật kiến thức, kĩ năng cho các cán bộ làm công tác lãnh đạo, quản lý tại địa phương

 

     Việc thực hiện các công việc của địa phương không thể hoàn toàn giống nhau, nhưng đều phải đáp ứng yêu cầu về tính hiệu quả và khoa học. Cần có chính sách để tạo điều kiện, khuyến khích và yêu cầu các cán bộ làm công tác lãnh đạo, quản lý ở cơ sở cập nhật kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn thông qua các khóa học tập chuyên môn và lý luận, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn giữa lãnh đạo cơ sở các địa phương để mở rộng kiến thức về lý luận và chuyên môn và học hỏi lẫn nhau làm dày thêm kinh nghiệm xử lý các vấn đề tại cơ sở. Các kiến thức được cung cấp, các kĩ năng được thực hành cần phù hợp với từng khu vực, vùng miền để các cán bộ có thể vận dụng hiệu quả nhất, đó cũng chính là công cụ trang bị cho các cán bộ để thực hiện các nhiệm vụ được giao.

 

***

 

     Thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở là một mục tiêu quan trọng trong quá trình dân chủ hóa, phát triển đất nước của Việt Nam. Chúng ta cần có một đội ngũ cán bộ cơ sở được đào tạo, rèn luyện để thực hiện mục tiêu này và củng cố sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý của Nhà nước và vai trò làm chủ của nhân dân. Vì sự đo lường uy tín của người lãnh đạo, quản lý tại địa phương là hiệu quả công việc, là lối sống, là tác phong, nên những người làm  công tác lãnh đạo, quản lý cần biết rõ những hạn chế của mình để bổ khuyết. Các giải pháp trên đây cần đư­ợc vận dụng linh hoạt, cụ thể vào từng cơ sở cho phù hợp với những đặc điểm tâm lý và trình độ khác nhau. Tất cả đều nhằm mục đích tiếp tục triển khai thực hiện tốt hơn nữa Quy chế dân chủ ở cơ sở, đều nhằm củng cố và nâng cao uy tín của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong giai đoạn mới của cách mạng nư­ớc ta, nhằm thực hiện mục tiêu: dân giàu, nư­ớc mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

    

--------------------------------------------------------------


 

Tạp chí điện tử Thanh Niên Việt
Cơ quan của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Giấy phép hoạt động Tạp chí điện tử Thanh niên Việt  số 08/GP - Bộ Thông tin Truyền thông cấp ngày 04-01-2011.

Chỉ số xuất bản: ISSN 08866 - 8507 TCTN

Tổng Biên tâp: TS. Lê Văn Cầu;

Phó tổng biên tập: Nguyễn Toàn Thắng, Đỗ Quang Huỳnh

Tòa soạn: Số 5 Chùa Láng, Quận Đống Đa, Hà Nội
Điện thoại: 043.7751.671  -  Fax: 043.7751.798 
Email: thanhnienviet.vn@gmail.com

Ban đại diện phía Nam: 231L Đào Duy Anh - Phường 9 - Quận Phú Nhuận - TP.Hồ Chí Minh

Điện thoại: (08)3.8422.616 - Fax: (08)3.8422.615

Email: tapchithanhnien@yahoo.com

Thiết kế và Tài trợ bởi VietNet Jsc